آندوكرينولوژي
DHEA استروئيدي است كه عمدتاً توسط آدرنال، مقدار كمتر توسط گنادها در هر دو جنس ساخته ميشود. غلظت آن در خون نسبت به ساير استروئيدها بسيار بيشتر است، به دو صورت سولفاته(DHEAS) و غير سولفاته (DHEA) وجود دارد. دو نوع فوق به سادگي قابل تبديل به يكديگر هستند. ميزان DHEAS صدها برابر بيشتر از DHEA است. DHEA بر روي محور هيپوفيز – هيپوتالاموس اثر فيدبكي ندارد، در جريان خون به پروتئينهايي كه به طور اختصاصي به هورمونهاي جنسي متصل ميشوند (SHBG) وصل نميشود. خاصيت آندروژني ندارد ولي ميتواند به آندروستن ديون يا تستوسترون و دي هيدروتستوسترون تبديل گردد.تستوسترون و آندوستن ديون در اثر آنزيم آروماتاز شدن به استروژن تبديل ميشود.
اثرات DHEA
تاكنون هيچ سلول يا مولكول هدفي براي DHEA-S يافت نشده است اثرات ضد توموري، ضد ميكروبي، ضد ويروسي و ضد چاقي آن در مدلهاي حيواني و انساني مشخص شده است. DHEA باعث كاهش كلسترول، LDL و توده چربي و افزايش بافت عضلاني ميشود.
در بيماريهاي ايمنولوژيكي چون لوپوس اريتماتوز، آرتريت روماتوئيد فعال و ايدز مقدار آن كم است، DHEA باعث كاهش رايكالهاي آزاد ميشود و در سيستم عصبي باعث مهار رسپتور GABA و افزايش فعاليت رسپتور NMDA ميگردد.
اثرات نروتروفيك بر نرونها وسلولهاي گليا دارد. تمامي اثرات فوق در غلظتهايي بالاتر از حد فيزيولوژيك مشاهده ميشوند.
در تحقيقي كه در فرانسه بر روي افرا د 65 سال و بالاتر انجام شد ملاحظه گرديد كه با تجويز 50 ميليگرم DHEA در روز به مدت 6 ماه بهبودي از نظر فيزيكي و رواني در هر دو جنس مشاهده شد(82 درصد زنان و 67 درصد مردان) در حالي كه تنها در 10 درصد گروه كنترل كه پلاسبو دريافت ميكردند، بهبودي فوق مشاهده گرديد. در تحقيقات ديگر انجام شده افزايش نشاط در مواردي كه DHEA دريافت كرده بودند مشاهده گرديد بدون آنكه بر ليپيد اثري گذاشته باشد.
به طور كلي ميتوان اعمال DHEA(S) را در ارتباط با دو مكانيسم كلي زير دانست :
1 – تبديل به استروئيدهاي جنسي فعال كه ميتوانند اثرات آنابوليك در بافتهاي مختلف داشته باشند.
2 – اثر بر سيستم اعصاب مركزي از طريق تأثير بر رسپتورهاي مختلف
استفاده از DHEA در سنين بالا
با توجه به اثرات متعدد ومفيدي كه در تحقيقات مختلف مشاده شده است سئوالي كه پيش ميآيد اين است كه آيا ميتوان طول عمر يك فرد را با آزمايش DHEA حدس زد و آيا ميتوان با تجويز آن به افراد مسن سلامتي و احساس نشاط را در آنها تقويت نمود. پاسخ در مورد اول اين است كه با توجه به تفاوت غلظتاين هورمون در افراد هم سن سالم نميتوان طول عمر را حدس زد و در مورد سؤال دوم گفته ميشود كه تا رسيدن به پاسخ قطعي هنوز راه نسبتاً درازي در پيش است و سالها وقت لازم است تا بتوان از مشاهدات و تحقيقات فوق به يقين رسيد.
. References: Journal of clinical Endocrinology and metabolism. Vol 81. No9.1996