انتقال خون و فراورده های خون

در ادامه بحث انتقال خون در این پست به سایر فراورده های خون میپردازیم.

Fresh Frozen plasma: با جدا کردن پلاسما  بین 8-6 ساعت بعد از خونگیری و فریز کردن آن در 70- درجه سانتیگراد میتوان این محصول را تهیه کرد. مدت زمان نگهداری FFP در 18- درجه سانتیگراد به مدت 1 سال و در 70- درجه به مدت 7 سال میباشدو لی بعد از ذوب کردن تنها تا مدت 24 ساعت قابل نگهداری میباشد. FFP حاوی آلبومین و سایر پروتئینهای خون و همچنین برخی از فاکتورهای انعقادی پایدار مانند فاکتور شماره 1 و 13 میباشد. موارد تزریق FFP شامل:

1- DIC

2- هموفیلی

 3- نارسایی کبدی و یا فقر ویتامین K که باعث کاهش تولید برخی از فاکتورهای انغقادی میشود.

4- در خونریزیهایی با نقص فاکتور انعقادی نامشخص به منظور توقف خونریزی به طور موقت نیز میتوان از این محصول استفاده نمود.

5- استفاده در افرادی که دچار کاهش حجم خون و یا کاهش در پروتئینهای پلاسما مانند آلبومین میشوند. که البته در این موارد استفاده از ترکیبات سنتتیک بهتر میباشد.

برای تزریق FFP سازگاری ABO لازم میباشد ولی نیازی به انجام تست کراس ماچ نیست.

ترکیبات سنتتیک جایگزین پلاسما شامل:

1- Colloid solution: که حاوی آلبومین به تنهایی ویا آلبومین به همراه سایر پروتئینهای خون میباشند که در موارد کاهش حجم خون و ایجاد شوک هیپو ولومیک و کاهش پروتئنیهای خون استفاده میشود.

2- Crystalloid Solution: شامل سالین، دکستران.

کرایو پرسیپیتیت:  با قرار دادن FFP به مدت 24-18 ساعت در حرارت اتاق، این محصول حالت نیمه جامد پیدا میکند که در این حالت اگر این محصول سانتریفیوژ شود ذرات رسوبی در ته کیسه جمع میشود که این ذرات رسوبی رسوب کرایو نامیده میشوند و حاوی 80 واحد فاکتور شماره 8، 250-50 میلیگرم درصد فیبرینوژن و مقداری فاکتور ون ویلبراند و فاکتور 13 میباشد. در واقع این محصول حاوی مقادیری از فاکتورهای انعقادی ناپایدار میباشد. این رسوب در 18- درجه سانتیگراد به مدت 1 سال قابل نگهداری میباشد ولی بعد از ذوب شدن حداکثر تا 6 ساعت قابل استفاده میباشد.

موارد استفاده از رسوب کرایو شامل 1- هموفیلی A که در این حالت خطر انتقال Ag و بیماری ها نسبت به انتقال خون کمتر است. 2- کمبود فیبرینوژن و فاکتور شماره 13. 3- در موارد جراحی که در محل بخیه خونریزی وجود دارد و نمیتوان جلوی خونریزی را گرفت میتوان کمی رسوب کرایو را مستقیما روی محل بخیه ریخت.

گرانولوسیتها: معمولا به دلیل طول عمر پایین گرانولوسیتها که حدود 24 ساعت میباشد جدا کردن گلبولهای سفید ار کیسه خون ارزشی ندارد. بهترین راه برای انتقال گلبولهای سفید انجام روش آفرزیس میباشد. در این روش فرد دهنده و گیرنده هردو به دستگاه Cell separator وصل میشوند. خون فرد دهنده وارد دستگاه شده و تنها گلبولهای سفید از فرد دهنده جدا و به فرد گیرنده منتقل میشود و سایر فراورده ها به فرد دهنده باز گردانده میشود. برای انتقال گرانولوسیتها سازگاری ABO ، Rh ، HLA لازم میباشد.

موارد تزریق گرانولوسیتها شامل:

1- نوتروپنی و لکوپنی شدید

2- تب مداوم به مدت 48-24 ساعت.

3- عفونتهای باکتریایی و قارچی خون که به آنتی بیوتیکها پاسخی ندهد.

4-کاهش تولید رده میلوئید که گاهی با تزریق گلبولهای سفید عملکرد مغز استخوان بهبود میابد.

در انتقال گلبولهای سفید اگر از کیسه حاوی این سلولها استفاده میشود بهتر است که قبل از تزیرق کیسه اشعه داده شود و از نظر ویروس سیتومگال نیز بررسی شود. اشعه باعث فعال کردن لنفوسیتها و نیز جلوگیری از واکنش های GVHD = Graft Versus Host Disease  میشود. 

انتقال خون : پلاکت

در ادامه بحث انتقال خون قصد دارم در این پست در مورد پلاکتها که یکی دیگر از  فراورده های خون میباشد مطالبی را ذکر کنم.

همانطور که در پست قبل ذکر شد پلاکتها طی ۵ دقیقه سانتریفیوژ در دور بالا از پلاسما جدا شده که حاصل این عمل ۲ محصول ۱- پلاسمای عاری از پلاکت PPP و 2- پلاکت میباشد که البته پلاکتها در این مرحله همراه با 65-55 میلی لیتر پلاسما میباشند. هر کیسه حاوی ¹⁰ 10 *5.5  پلاکت میباشد. مدت نگه داری پلاکتها 5 روز در دمای 24-20 درجه سانتیگراد و همرا به Shaking به منظور جلوگیری از Clumping پلاکتها میباشد ، که البته بهترین زمان برای تزریق پلاکت در زمان تهیه پلاکت میباشد که در این صورت تاریخ انقضا در بدن افزایش یافته و پلاکت طول عمر طبیعی خود را طی میکند. برای کنترل کیفی کیسه های پلاکت از نظر تعداد پلاکت موجود در هر کیسه چند کیسه را به طور رندوم انتخاب نموده و تعداد پلاکت را در حجم معینی از آن شمارش نموده و سپس از فرمول زیر برای محاسبه تعداد پلاکت در کیسه خون 450cc استفاده میشود که اگر این مقدار حدود ¹⁰ 10 * 5.5 بود قابل قبول میباشند.

plt * حجم کیسه (450cc )/حجم نمونه برداشته شده

برای تزریق پلاکت نیازی به انجام تست کراس ماچ نیست ولی سازگاری از نظر سیستم ABO و Rh باید وجود داشته باشد که البته سازگاری ABO مهمتر از Rh میباشد زیرا Ag های Rh روی پلاکتها معمولا وجود ندارند. در مورد گلبولهای قرمز گلبول قرمز فردی با گروه AB گیرنده عمومی است ولی پلاسما و پلاکت چنین فردی دهنده عمومی است زیرا Ab ضد هیچ Ag را ندارد..

تزریق پلاکت در موارد کاهش پلاکت که به دنبال حالات زیر اتفاق میافتد انجام میشود:

1- ترومبوسیتوپنی به دنبال بدخیمی، شیمی درمانی و کاهش تولید پلاکت

2- DIC که منجر به شکستن و مصرف زیاد پلاکتها میشود.

3- ITP : ترومبوسیتوپنی ایدیوپاتیک پورپورا که یک اختلال اتوایمیون میباشد در این بیماری حتی پلاکت تزریقی هم توسط سیستم ایمنی فرد تخریب میشود و بنابراین تزریق پلاکت راه درمان مناسبی نیست.

4- اسپلنومگالی، داروها و sepsis.